Geodezik Ölçmə İşləri

Geodezik ölçmə hər layihənin sıfırıncı addımıdır. Sahənin harada bitdiyini, hansı nöqtənin neçə metr hündürlükdə olduğunu və bunların dövlət koordinat sistemində harada oturduğunu bilmədən nə layihə çəkmək olar, nə də beton tökmək.

Bizim işimiz bu sualların cavabını rəqəmə çevirməkdir.

Hansı ölçmələri aparırıq

Sahənin sərhəd nöqtələrinin plan koordinatlarını təyin edirik, hündürlükləri nivelirləmə ilə çıxarırıq, lazım gələndə ərazidə öz nöqtə şəbəkəmizi qururuq. Relyefi sıx olan sahələrdə piket ölçmələri aparırıq — sonradan bu nöqtələrdən rəqəmsal səth modeli qurulur.

Tikinti sahəsində əlavə iş də olur: layihədəki oxları yerə köçürmək, tökülmüş bünövrənin nəşəbə uyğun olub-olmadığını yoxlamaq, artıq qazılmış həcmi hesablamaq.

Hansı avadanlıqla

Əsas alət GNSS RTK qəbuledicisidir — bizdə Kolida K60 və Leica qəbuledicilər var. Açıq sahədə bir nöqtəni saniyələr içində ±2 sm dəqiqliklə tuturlar.

Peyk siqnalı zəif olan yerlərdə — hündür binaların arası, meşəlik, karxana dibi — RTK işləmir. Orada Kolida KTS taxeometr işə düşür: 2 saniyəlik bucaq dəqiqliyi ilə ölçür, peykdən asılı deyil, amma görüş xətti tələb edir. Praktikada çox vaxt hər ikisi bir sahədə birlikdə işlədilir.

Hündürlük məsələsində GNSS-in dəqiqliyi plan koordinatından zəifdir. Ona görə dəqiq hündürlük tələb olunan işlərdə (kanalizasiya mailliyi, döşəmə səviyyəsi) nivelir işlədirik.

Dəqiqlik nə deməkdir

"±2 sm" rəqəmi cihazın kataloq göstəricisidir və ideal şəraitə aiddir. Sahədə real dəqiqlik baza stansiyasına qədər məsafədən, peyk sayından, atmosfer vəziyyətindən asılı olaraq dəyişir. Uzun bazada xəta millimetr-millimetr artır.

Buna görə hər layihədə nəzarət nöqtəsi saxlayırıq və işin sonunda həmin nöqtəni yenidən ölçürük. İki ölçmə arasındakı fərq işin əsl dəqiqliyini göstərir. Bu fərqi hesabatda yazırıq — gizlətmirik.

Hansı koordinat sistemində

Azərbaycan UTM proyeksiyasının 38-ci və 39-cu zonalarına düşür; Bakı və Abşeron 39N zonasındadır. Hündürlüklər Baltik sistemində verilir. Sifarişçinin layihəsi başqa sistemdədirsə, çevirmə parametrlərini əvvəlcədən razılaşdırırıq — sonradan aşkarlanan koordinat uyğunsuzluğu bütün işi yenidən ölçməyə məcbur edir.

Nəticədə əlinizə nə keçir

Rəqəmsal fayl formatında: DWG/DXF (AutoCAD üçün), nöqtə kataloqu (CSV və ya TXT — nömrə, X, Y, H, təsvir), lazım olduqda LandXML. Kağız variant möhür və imza ilə.

Hesabatda ölçmə metodunun, işlədilən cihazın, istinad nöqtələrinin və nəzarət ölçməsinin nəticəsi göstərilir.

Qiymət nədən asılıdır

Sahənin ölçüsü tək amil deyil, hətta əsas amil də deyil. Daha çox təsir edən:

• Nöqtə sıxlığı — 1 hektar boş çöl ilə 1 hektar sıx tikili sahə arasında iş həcmi fərqi bir neçə dəfədir
• Əlçatanlıq — yolu olmayan, icazə tələb edən və ya yalnız müəyyən saatlarda girilə bilən sahələr
• Relyef — düz sahə ilə yamac eyni vaxta ölçülmür
• Yaxınlıqda istinad nöqtəsinin olub-olmaması — yoxdursa əvvəlcə şəbəkə qurmaq lazımdır
• Çatdırılma müddəti — təcili iş üçün komandanı başqa layihədən çıxarmaq lazım gəlir

Ona görə telefonda dəqiq rəqəm demirik. Sahənin yerini və təxmini ölçüsünü yazın, bir iş günü ərzində qiymət və müddət göndəririk.