Topoqrafik Xəritəçəkmə

Topoqrafiya sahənin hazırkı vəziyyətini ölçüb kağıza və rəqəmsal fayla köçürmək deməkdir. Topoqrafik planda hər şey öz yerində olur: relyef, tikililər, yollar, ağaclar, kommunikasiya xətləri, su obyektləri — hamısı koordinatla və hündürlüklə.

Layihəçi bu planın üstündə işləyir. Plan səhvdirsə, səhv bütün layihəyə ötürülür və sahədə üzə çıxır — o vaxt düzəltmək artıq bahadır.

Hansı miqyaslarda işləyirik

1:500 ən çox istifadə olunan miqyasdır — fərdi tikinti, bina layihəsi, abadlıq işləri üçün. Kiçik detallar görünür.

1:1000 və 1:2000 daha geniş sahələr üçün: yaşayış massivi, sənaye zonası, yol dəhlizi.

1:5000 və 1:10000 isə planlaşdırma səviyyəsindədir — rayon miqyaslı sxemlər, ilkin təhlil.

Miqyası özbaşına seçmirik. Layihənin hansı mərhələdə olduğunu və sənədi kimə təqdim edəcəyinizi deyin, ona uyğun seçək. Qəbul edən qurumun tələbi varsa, o həlledicidir.

Azərbaycanın istənilən rayonunda işləyirik — Bakı və Abşerondan kənarda komanda səfər şərtləri ilə gedir.

Planda nə göstərilir

Relyef kontur xətləri ilə verilir. Kontur addımı miqyasa və sahənin maillik dərəcəsinə görə seçilir — düz sahədə 0,25 və ya 0,5 m, yamacda 1 m və daha çox.

Situasiya hissəsində binalar, hasarlar, piyada yolları, asfalt və torpaq örtüyünün sərhədi, ağaclar (gövdə diametri ilə), dirəklər, quyular, hava və yeraltı kommunikasiya nişanları yer alır.

Yeraltı kommunikasiya ayrıca mövzudur: onu ölçmə ilə görmək mümkün deyil. Quyu qapaqlarından və mövcud icra sənədlərindən götürülür, dəqiqliyi həmin mənbənin dəqiqliyi qədərdir. Bunu planda qeyd edirik ki, layihəçi buna görə qərar versin.

Rəqəmsal səth modeli

Kontur xətti kağız dövrünün aləti idi. Bugünkü layihəçi əslində rəqəmsal modeldən istifadə edir.

DTM — yalnız torpaq səthi, ağac və binalar çıxarılmış halda. Qazıntı-töküntü hesabı və maillik layihəsi bunun üstündə aparılır.

DEM isə səthin özünü — ağac zirvəsi, dam örtüyü də daxil olmaqla — göstərir. Görmə xətti analizi və hidroloji modelləşdirmədə işə yarayır.

Nöqtə buludundan hər iki model qurulur. Fayl Civil 3D, QGIS və ArcGIS-də açılır.

Ölçmə necə aparılır

Kiçik və orta sahələrdə yerüstü ölçmə: GNSS RTK ilə nöqtə toplanır, kölgəli yerlərdə taxeometrlə tamamlanır.

Geniş ərazilər üçün dron aeroçəkilişi sərfəlidir — bir gündə onlarla hektar. Ancaq ağac örtüyü altını dron görmür, ora yenə yerüstü ölçmə lazım gəlir. Praktikada iki metodu birləşdiririk.

Çatdırılma

DWG/DXF faylı qatlara bölünmüş şəkildə: relyef, situasiya, kommunikasiya, yazılar ayrı qatlarda. Qat adlarını sifarişçinin standartına uyğunlaşdıra bilərik.

Əlavə olaraq nöqtə kataloqu, DTM (LandXML və ya TIN), tələb olunsa GIS formatında (SHP, GeoJSON) qat-qat ixrac.

Kağız variant tələb olunan formatda çap olunur, möhürlənir.

Nə vaxt planı yeniləmək lazımdır

Köhnə plan sahədə nə olduğunu deyil, keçmişdə nə olduğunu göstərir. Sahədə tikinti gedibsə, torpaq işi aparılıbsa, yeni kommunikasiya çəkilibsə — plan artıq etibarsızdır.

Bir neçə il əvvəlki planla layihə çəkmək ucuz görünür, sonra sahədə uyğunsuzluq çıxanda bahaya başa gəlir. Şübhə varsa, yoxlama ölçməsi aparıb fərqi görmək daha ucuzdur.