GIS nədir və tikinti şirkətinə nə verir

GIS haqqında danışanda söhbət adətən proqram adlarından başlayır. Bu, səhv başlanğıcdır.

Əsl sual belədir: hansı qərarı vermək istəyirsiniz və indi onu verməyə nə mane olur?

Tipik vəziyyət

Orta ölçülü tikinti şirkəti. Sahələr haqqında məlumat üç yerdədir: mühasibatın Excel faylında, layihə şöbəsinin DWG arxivində, bir də sahə rəhbərinin telefonundakı fotolarda.

Rəhbər soruşur: «Bu rayonda neçə aktiv obyektimiz var və hansının müddəti bitir?»

Cavab 2–3 saat çəkir. 3 mənbə açılır, əl ilə tutuşdurulur. Çox vaxt 3 fərqli rəqəm çıxır.

GIS-in həll etdiyi problem elə budur.

Üç təbəqə

Baza. Bütün obyektlər bir yerdə, hər biri xəritədə öz yerində, hər birinin yanında lazım olan məlumat: sahə, status, məsul şəxs, müddət, sənəd linki.

Bu mərhələdə adətən üzə çıxır ki, eyni obyekt müxtəlif fayllarda müxtəlif adla yazılıb və ya 2 dəfə qeyd olunub. 500 obyektlik bazada təmizləmə 2–3 həftə apara bilər. Bunu əvvəlcədən demək daha düzgündür.

Analiz. Məlumat qaydaya düşəndən sonra sual vermək mümkün olur:

• Planlaşdırılan tikinti sahəsinin neçə faizi mühafizə zonasına düşür
• Kommunikasiya xəttindən 50 metr məsafədə hansı obyektlər var
• Hansı sahələrdə maillik tikinti üçün çox dikdir
• Yağış suyu hansı istiqamətdə axır və harada toplanır

Bunların hər biri əvvəllər də cavablana bilərdi — sadəcə günlərlə vaxt aparırdı.

Portal. Xəritə brauzerdə açılır. Sahə rəhbəri telefondan obyekti tapır, statusunu görür, sənədi açır. Mühasib öz qatına baxır. Rəhbərlik ümumi mənzərəni görür.

Girişi bölmək olar: kim yalnız baxır, kim məlumat əlavə edir.

Nədən başlamaq lazımdır

Ən çox uğursuz olan GIS layihələri məlumat toplamaqla başlayanlardır. Böyük baza qurulur, gözəl görünür, sonra heç kim açmır.

İşləyən layihələr isə konkret bir ağrıdan başlayır. «Hər ay obyektlərin siyahısını əl ilə yığmağa 3 gün gedir» kimi. Bu ağrını həll edən kiçik sistem qurulur, işləyir, sonra genişlənir.

Ona görə ilk görüşdə proqram yox, iş prosesi haqqında danışırıq.

Məlumat kimindir

Vacib məsələ. GIS sistemi qurulandan sonra şirkətin ən dəyərli aktivlərindən biri həmin bazadır.

Biz məlumatı açıq formatlarda da veririk: SHP, GeoJSON, GeoPackage, GeoTIFF. Bunlar istənilən GIS proqramında oxunur.

Yəni sabah başqa şirkətlə işləməyi qərara alsanız, məlumatınız sizinlə qalır. Bunu əvvəlcədən müqaviləyə yazmağı tövsiyə edirik — təkcə bizimlə deyil, hər kimlə işləsəniz.

Ölçmə ilə birləşəndə

Bizim üstünlüyümüz ondadır ki, məlumatın mənbəyi də bizik.

Dron çəkilişindən çıxan ortofoto birbaşa portalın altlıq qatı olur. Kadastr ölçməsindən gələn hüdudlar üstünə düşür. Hər ikisi eyni koordinat sistemindədir, çünki eyni komanda ölçüb.

İki ayrı şirkətlə işləsəydiniz, koordinat uyğunsuzluğunu özünüz həll etməli olardınız. Bu, xırda məsələ kimi görünür — praktikada isə həftələr aparır.